Văn mẫu lớp 12

Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Đề bài: Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Bài làm

Nguyễn Khoa Điềm là một trong những nhà thơ tiêu biểu cho thế hệ thơ trẻ những năm chống Mĩ. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng. Thơ ca của ông mang mày sắc chính trị khá rõ rệt với nhiều nét suy tư nhưng vẫn đầy xúc cảm. Trường ca Mặt đường khát vọng là một trong những tác phẩm thể hiện rõ nét phong cách thơ ca của ông mang nội dung muốn nói về sự hức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiếm ở miền Nam về đất nước, về sứ mệnh thế hệ mình với quê hương đất nước. Trong tác phần, đoạn trích Đất nước được xem là đoạn thơ hay về đề tài quê hương đất nước của thơ ca Việt Nam hiện đại.

Với Nguyễn Khoa Điềm, ông có những cảm nhận rất riêng về đất nước:

“Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi”.

Đất nước có từ xa xưa, không xác định được mốc thời gian cụ thể nào làm cho hình ảnh về đất nước trử lên vô cùng thiêng liêng. Nguyễn Khoa Điềm cũng chọn lựa ra rất nhiều hình ảnh tự nhiên và bình dị để cảm nhận về đất nước:

“Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi

Đất Nước có từ ngày đó”

Nguyễn Khoa Điềm giúp ta cảm nhận đất nước một cách thật gần gũi, quen thuộc về đất nước có trong câu chuyện cổ tích “ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay kể ”, miếng trầu bà ăn, ngôi nhà mình ở, chuyện đánh giặc ngoại xâm, chuyện phong tục tập quán, chuyện tình nghĩa sâu đậm. Lịch sử lâu đời của đất nước: được nhắc đến bằng câu chuyện cổ tích “Trầu cau”, truyền thuyết Thánh Gióng, phong tục tập quán “Tóc mẹ thì bới sau đầu”, nền văn minh lúa nước “Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng” để thấy được đất nước của Nguyễn Khoa Điềm được cảm nhận từ chiều sâu văn hoá và lịch sử.

Xem thêm:  Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Bên kia sông Đuống của Hoàng Cầm: "Bao giờ về bên kia sông Đuống... Cười mê ánh sáng muôn lòng xuân xanh"

phan tich bai tho dat nuoc cua nguyen khoa diem - Phân tích bài thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Phân tích bài thơ Đất nước

Nguyễn Khoa Điềm cảm nhậm được đất nước là sự thống nhất hài hoà giữa các phương diện không gian – địa lí, thời gian – lịch sử. Giọng thơ giàu suy tư. Đặt ra câu hỏi để rồi lại tự tìm cách trả lời : Đất nước có từ bao giờ? Theo quan niệm của Nguyễn Khoa Điềm, đất nước hết sức gần gũi, bình dị. Không bắt đầu từ các sự kiện lịch sử quen thuộc mà lại bắt đầu bằng những hình ảnh thật đời thường, gần gũi với nhân dân. Đất nước được cảm nhận trong chiều sâu văn hóa lịch sử. Đó là cách quan niệm mới mẻ và sâu sắc. Ông chia tách khái niệm đất nước thành hai yếu tố đất và nước để cảm nhận và suy tư về đất nước một cách sâu sắc:

Đất nước là nơi tình yêu đôi lứa nảy nở:

“Đất là nơi anh đến trường…

…đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm”

Đất Nước bao gồm cả núi sông, rừng bể:

“Đất là nơi …

…  móng nước biển khơi”.

Từ khái niệm trừu tượng, tác giả đã tách ra thành khái niệm cụ thể, dễ hiểu. Đất nước không xa lạ, đất nước hiện hữu ngay trong đời sống. Hình ảnh gợi không gian mênh mông và đó cũng là niềm tự hào về đất nước trù phú, giàu đẹp, tài nguyên vô tận.

Đất Nước cũng chính là không gian sinh tồn của cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ: Từ quá khứ (Những ai đã khuất), hiện tại (Những ai bây giờ), đến các thế hệ tương lai (Dặn dò con cháu chuyện mai sau). Tất cả đều không quên nguồn cội:

Xem thêm:  Phân tích và nêu cảm nghĩ về trích đoạn kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của Lưu Quang Vũ

“Hằng năm ăn đâu làm đâu

               Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ”.

Tác giả mở ra các chiều để rồ hướng tới một cái nhìn toàn vẹn và nhiều chiều về đất nước trong chiều dài lịch sử, chiều rộng của không gian địa lí, chiều sâu của văn hóa và phong tục, khiến mạch thơ hướng vào những suy ngẫm về trách nbiệm của thế hệ mình với đất nước.

Mạch thơ thể hiện những suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với Đất Nước :

“Trong anh và em hôm nay,

Đều có một phần Đất Nước”

Mỗi người Việt Nam đều được thừa hưởng một phần vật chất và tinh thần của đất nước. Đất nước là sự hài hoà hợp trong nhiều mối quan hệ: cá nhân với cá nhân (“Khi hai đứa cầm tay nhau – Đất Nước trong chúng ta hài hoà nồng thắm), cá nhân với cộng đồng “Khi chúng ta cầm tay mọi người – Đất Nước vẹn tròn to lớn”. Đất nước được xây dựng trên cơ sở của tình yêu thương và tình đoàn kết dân tộc. Vì vậy, mỗi con người cần có trách nhiệm đối với đất nước:

                           “Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

             Phải hoá thân cho dáng hình xứ sở

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Bà cụ Tứ trong truyện Vợ nhặt của Kim Lân

      Làm nên Đất Nước muôn đời”

Điệp ngữ “phải biết”, những từ ngữ “máu xương”, “gắn bó”, “san sẻ”, “hoá thân”, cách xưng hô thân mật “Em ơi em”, giọng thơ ngọt ngào tha thiết như lời tâm sự, nhắn gửi chân thành dành cho thế hệ trẻ cũng như bản thân mình. Nhà thơ không điểm tên các thời đại, cùng bao nhân vật anh hùng trong lịch sử ,mà nhấn mạnh đến lớp lớp những người vô danh – họ làm nên đất nước để khẳng định: Đất nước này là của nhân dân. Khẳng định một điều hiển nhiên và chắc chắn, lời khẳng định có căn cứ, có cơ sở. Đất nước của ca dao, thần thoại, đất nước của truyền thống lâu đời. Đây là một tư tưởng hết sức mới mẻ tiến bộ và sâu sắc.

Đoạn trích thể hiện cảm nghĩ, cảm nhận mới mẻ của tác giả về đất nước qua những vẻ đẹp được phát hiện ở chiều sâu trên nhiều bình diện: lịch sử, địa lí, văn hóa. Đồng thời khẳng định một tư tưởng hết sức mới mẻ và sâu sắc: Đất nước là của nhân dân.

Minh

Post Comment