Văn mẫu lớp 10

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của nhà thơ Nguyễn Trãi

Đề bài: Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của nhà thơ Nguyễn Trãi

Bài làm

Nhắc đến tác giả Nguyễn Trãi là nhắc đến một người anh hùng dân tộc, một con người toàn đức, toàn tài hiếm có trong lịch sử của dân tộc ta nhưng ông cũng là người phải chịu nỗi oan trái thảm khốc nhất trong lịch sử của các triều đại phong kiến Việt Nam. Ông sinh ra trong một gia đình mà cả nội và ngoài đều có truyền thống yêu nước tại vùng đất Chí Linh của tỉnh Hải Dương, ông là một trong só những thi nhân hiếm hoi được đóng trong cả ba triều đại của lịch sử đó là: Trần, Hồ và Lê.

 Sự nghiệp thơ văn của Nguyễn Trãi nổi bật với phong cách văn chương chính luật được đánh giá là kiệt suất, ông luôn nêu cao luận đề chính nghĩa với tư tưởng nhân nghĩa, luôn đề cao vấn đề an cư lạc nghiệp cho nhân dân; đau xót trước cảnh nước mất nhà tan, nhân dân lầm tham qua đó thể hiện ý trí quyết tâm chiến thắng kẻ thù. Khi giành được độc lập ông khát vọng bình trị cho dân giàu nước mạnh rồi sống ẩn giật lánh sự đời. Bài thơ “Cảnh ngày hè” là một trong những bài thơ tiêu biểu thể hiện tâm nguyện ngàn đời của tác giả.

Mạch cảm xúc của tác giả ngầm chia bài thơ ra làm ba phần rõ rệt, mở đầu bài thơ ngay câu thơ đầu đã thể hiện tâm thế ung dung, tự tại của Nguyễn Trãi nhãn rỗi trong cảnh ngày hè:

“Rồi hóng mát thuở ngày trường”

Trước hết ta phải nhắc đến hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm, bài thơ Cảnh ngày hè được Nguyễn Trãi viết trong khoảng thời gian về quê sống ẩn dật, lùi xa chuyện triều chính sống một cuộc sống án nhàn, thư thái ông đã nhìn nhận được nhịp sống của con người, cảnh vật và cho ra đời bài thơ. Câu thơ đầu thể hiện tâm trạng nhàn rỗi, thanh thản của nhà thơ qua việc sử dụng từ “rồi” đứng ở đầu câu thơ nó như nhấn mạnh thêm tâm thái thanh thản, an nhàn của tác giả đang sống trong một cuộc sống bình dị không bon chen, giành giật, xô bồ. Cuộc sống khi về ở ẩn của tác giả rất đỗi bình dị khi rảnh rỗi thì kiếm chỗ hóng mát, hòa mình vào tự nhiên không lo lắng, suy nghĩ điều gì. Câu thơ đầu vẽ nên khung cảnh về cuộc sống của nhà thơ khi lui xa việc triều chính về quê ở ẩn rất an nhàn, ở đây nhà thơ được hòa mình sống với thiên nhiên không bận tâm về những bon chen trong cung cấm.

Xem thêm:  Về đoạn trích “Trao duyên” (trích “Truyện Kiều”)

Ba câu thơ tiếp theo là bức tranh thiên nhiên cảnh ngày hè được tác gỉa vẽ nên một cách sống động:

“Hòe lục đùn đùn tán rợp giương

Thạch lựu hiên còn phun thước đỏ

Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

Tác giả nhìn cảnh vật ngày hè với con mắt tràn đầy sức sống, hình ảnh các loài hoa liên tiếp được nhắc đến là: “hòe, thạch lựu, hồng”. Cây hòe là biểu tượng cho sự tươi mát, là loài cây lấy lá làm nước uống giải nhiệt ngày hè cũng lày loài cây lấy bóng che mát, ở đây tác giả nhìn cây hòe đang “đùn đùn” phun tán rợp bóng mát một vùng. Tiếp đến là “thạch lựu” là loài cây không chỉ dung hoa tô điểm trong vườn mà còn là một loài cây ăn quả, tác giả nhìn những chùm hoa lựu chĩm xuống như đang “phun thước đỏ”. Cuối cùng là “hồng liên trì” tức là ao sen đang thả vào gió những hương vị thơm mát góp phần vào nhịp sống muôn loài của mùa hè- mùa của sức sống. Bức tranh thiên nhiên với hình ảnh: hoa hòe, hoa lựu, hồng liên; màu sắc chủ đạo là gam màu nóng: đỏ và hồng kết hợp với việc sử dụng các động từ: “đùn đùn, phun, tiễn” tác giả đã thể hiển một bức tranh thiên nhiên cảnh ngày hè sinh sôi mãnh liệt.

phan tich bai tho canh ngay he cua nha tho nguyen trai - Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của nhà thơ Nguyễn Trãi

Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè

Hai câu thơ tiếp theo tác giả vẽ bức tranh về cuộc sống con người:

Xem thêm:  Em hãy chứng minh ý kiến: Các nhà văn, nhà thơ tiêu biểu của văn học từ thế kỉ X đến thế kỉ XV, hầu hết là những người có tham gia cuộc chiến đấu chống ngoại xâm, và tác phẩm tiêu biểu của họ cũng là những tác phẩm viết về cuộc đấu tranh chống ngoại xâm..

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ

Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”

Từ “lao xao” được tác giả đặt ở đầu câu thơ là một từ miêu tả âm thanh, thứ âm thanh gì đó ồ ào, dồn dập. “Chợ cá” là hình ảnh quen thuộc của những cư dân vùng biển sau những ngày đi đánh bắt gian lao thu về mẻ cá và bán ở ven biển thành những khu chợ cá của người dân sống ven biển theo nghề cá. “ Làng ngư phủ” là một địa danh nói chung ám chỉ một làng chuyên làm nghề đánh bắt cá, là một từ dung chung. Cả câu thơ tác giả vẽ nên không gian của một phiên chợ cá của người dân vùng biển khi đánh bắt trở về, âm thanh có chút ồn ào, hối hả giữa bên mua và người bán, là hình ảnh ấm lo, tươi vui trong lao động sản xuất của những người ngư dân vùng biển, nói riêng và nhân nói chung. Câu thơ tiếp có xuất hiện âm thanh của tiếng ve kêu là đặc trưng cho mùa hè đã đến, nếu như ở ba câu thơ trước cảnh vật chưa đủ báo hiệu một cách rõ nhất về  mùa hè thì ở câu thơ này tiếng ve “dắn dỏi” xuất hiện như một lần nữa nhấn mạnh hơn về không khí của mùa hè thực sự đã đến bao chum không gian cảnh vật nơi đây.

Hai câu thơ cuối thể hiện ước nguyện của nhà thơ về cuộc sống lo ấm của nhân dân, đất nước thịnh trị:

Xem thêm:  Suy nghĩ về bài thơ nhàn

“Sẽ có Ngu cầm đàn một tiếng

Dân giàu đủ khắp mọi phương”

“Ngu cầm” được tác giả nhắc đến là cây đàn thần khi đàn thi cây cối hoa màu tươi tốt, mùa màng bội thu, tác giả muốn có cây đàn trong tay đàn cho nhân dân ấm lo, mùa màng tươi tốt, tiếng đàn cũng là tiếng hạnh phúc thúc giục, khích lệ nhân dân sản xuất lao động. Qua đây ta có thể thấy được Nguyễn Trãi là nhà thơ vì nước vì dâu, tấm lòng luôn đau đáu nghĩ cho dân ấm lo, đất nước được thái bình, là nhà thơ của tính nhân đạo sâu sắc.

Qua bài thơ Cảnh ngày hè ngoài vẽ nên một bức tranh cảnh hè sống động tác giả thể hiện tấm lòng vì nước, thương dân sâu sắc, ông đã từng nói: “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”, luôn lấy nhân đân là trọng tâm để cai trị đất nước là biện pháp hàng đầu, đây cũng là đặc điểm xuyên suốt thơ Nguyễn Trãi– tinh thần nhân đạo, nhân văn sâu sắc.

Hằng

 

Post Comment